[Home]
[Email]


Nieuwe Parels
aan onze kroon

OC Prinsenbos
Gilze 1995

NIEUWE PARELS AAN ONZE KROON
Kaleidoskopisch Kunstproject als Vingeroefening in Kleurrijke Integratie

Vooraf
Antoon Versteegde had in 1992 al een project gerealiseerd in het A.C. Burgh-Haamstede. De vraag daar was om naar aanl;eiding van zij project voor de Internationale Textielbiennale in Lausanne iets met vlaggen ter gelegenheid van de opening van het centrum. Maar zó werkt dat dus niet. Tijdens dat eerste gesprek kwamen er echter een aantal zaken aan de orde die wèl de inspiratiebron vormden voor het uiteindelijke project: grote groep vrijwilligers, problemen met integratie van asielzoekers in het dorp en plaatsingsproblemen van hun kinderen op de lokale scholen. Er werd gekozen voor een vlaggenproject met 200 vlaggen: 100 te plaatsen door kinderen van asielzoekers en 100 door kinderen uit het dorp. De vlaggen waren gemaakt van folie met één zwarte en één witte zijde waarop de kinderen met stiften veelkleurige tekeningen hadden gemaakt. Tijdens de ceremoniële openstelling kwamen deze twee groepen voor het eerst met elkaar in aanraking en vormden één lange stoet die de vlaggen plaatsten op het voorterrein van het centrum. Daar hebben ze maandenlang gestaan als symbool voor de verbroedering van autochtonen en allochtonen in Burgh-Haamstede. Naar aanleiding van dit succes werd Versteegde benaderd voor het project in Gilze.

Het Projectvoorstel voor O.C. Prinsenbos te Gilze in 1995

En nu wordt in Gilze het Opvangcentrum Prinsenbos officieel geopend. Voor Versteegde was een artikel in de Volkskrant met als kop 'Asielzoekers zijn blij als ze iets mogen doen' een belangrijk aanknopingspunt. Bij de meeste interactieve projecten gaat het er juist om (na een lange voorbereiding) om in één dag tijd, tijdens een ceremoniële interactie, tot een creatieve uitbarsting te komen waarbij een grote groep deelnemers wordt betrokken. Maar in de situatie van de asielaanvragers -die min of meer hun tijd moeten uitzitten- is de factor tijd van een hele andere orde. Hier kunnen we een aanvang maken met een langdurig project dat gekenmerkt wordt door een zekere mate van 'wildgroei' doordat de deelnemers langere tijd door kunnen werken aan een beeld dat gaandeweg steeds meer een zelfbeeld wordt. Bovendien kunnen we in praktijk toetsen in hoeverre mensen met totaal andere achtergrond of cultuur toch samenwerken en -bouwen aan een grote, suggestieve stad die door ieder van hen op geheel eigen wijze beleefd en geïnterpreteerd kan worden. Het project zou kunnen functioneren als multicultureel laboratorium voor de toekomstige samenleving waarin kunst en cultuur recht doen aan de veelvormigheid en waarde van alle culturele tradities.

De Parels van hun Oorsprong

Het wordt tijd om te beseffen dat asielzoekers uit andere culturen hier niet louter beoordeeld mogen worden op datgene wat ze ons gaan kosten, maar dat we gaan beseffen en waarderen dat zij vanuit hun culturele tradities een toegevoegde waarde kunnen betekenen voor onze toekomstige maatschappij. Als we goed willen kijken, houden zij geen lege handen op omdat ze van ons iets verwachten, maar dragen zij daarin de parels van hun oorsprong. In de nabije toekomst, als eindelijk alle godsdienstwaanzin, oorlog, rassendiscriminatie, hongersnood en rechtsongelijkheid in de wereld is afgeschaft, zal er ruimte komen voor een wereld waarin niet langer het recht van de sterkste geldt.

Kleurrijke Integratie

Vooruitlopend op dat visioen kan het project in Gilze als een vingeroefening in kleurrijke integratie worden gezien. Belangrijk daarbij is wellicht ook de inbreng van scholen uit de omgeving die een eigen inbreng kunnen hebben in het project. Uiteindelijk kunnen belangstellenden tijdens de openingsdagen een bezoek brengen aan deze utopische stad waarin vele culturele tradities van over de gehele wereld hun krachten bundelden.

Het Project Zelf

De lokatie is een trapveldje van 45 x 45 meter in een bosrijke omgeving. Hier willen we een geometrische basisconstructie uitzetten in de vorm van een cirkel, ellips, stervorm of kathedraal door om de 10 centimeter bamboestokken van 3 meter lengte in de grond te steken en ze met touw aan elkaar te verbinden. Zo ontstaat al vrij snel een ommuurde basisruimte van zo'n 400 m2 waarbinnen de bodem met wit zand wordt bedekt. Dit middenschip blijft als arena of piste open voor bijeenkomsten en optredens. Het is juist om dit centrale plein heen dat gaandeweg allerlei bouwsels kunnen worden opgericht: huizen, wandelgangen, torentjes, hutten en andere creatieve uitingen. De te gebruiken materialen zijn voornamelijk bamboe, postelastiek en touw en doek of folie wat te beschilderen is. Daarnaast kunnen soms materialen uit de bossen worden gebruikt als takken en bladeren.

Een Schitterend Ongeluk

De mensen die tijdens de projectperiode in het asielzoekerscentrum verblijven hebben allen persoonlijke redenen gehad om hun land te ontvluchtten en bij ons een veilig heenkomen te zoeken. In de betrekkelijke luwte van het verblijf in het centrum wachtten zij op de beslissing die anderen nemen over hun verdere toekomst. Tussen wind en water, het teruggestuurd worden of het mogen blijven, valt het zwaar om binnen het peloton de juiste toon te vinden om met elkaar te praten terwijl er juist zoveel te zeggen en te verwerken is. Met argusogen elkaar bespieden om te zien wie mag blijven en wie wordt teruggestuurd, jezelf moed insprekend over je eigen lot.

Wat zal deze mensen bijblijven van die loodzware beproeving in hun Leuven? Hoe kunnen zij zich handhaven, hoe zullen ze elkaar herinneren en ook ons, een gastvrij land dat toch vaak 'nee' moet verkopen?
Het zou prachtig zijn als we middels dit bamboeproject hun verblijf in Gilze positief kunnen inkleuren. Dat hun herinnering, los van de beslissing die de Nederlandse Staat neemt, een gedachte is aan het samen werken met lotgenoten en met Nederlanders aan een fantastisch kunstproject, een nauwelijks te definiëren ervaring waarin het contact met andere culturen een verrijking is voor ieders verdere leven -waar dat ook mag zijn. Dat het toeval dat alle deelnemers hier samenbrengt toch als iets positiefs wordt ervaren. Het kan natuurlijk nooit alle oorlogen en het politieke geweld dat aan de verschillende vluchtpogingen ten grondslag ligt goedpraten.

Maar het kan er wellicht toe bijdragen dat zo'n vernedering te dragen is, handelbare proporties aanneemt en te plaatsen is naast het leed van anderen met wie wordt samengewerkt binnen dit project. Samen bouwen en iets neerzetten dat staat als een huis, maar dat toch door iedereen als persoonlijke ervaring kan worden beleefd en in gedachte kan worden meegenomen. Een project waaraan ieder op zijn eigen wijze kan bijdragen en waaraan ieder vanuit zijn eigen culturele achtergrond kan meedoen. Elkaar laten zien wie je bent of wat je kunt. Communiceren met cultuur zonder elkaars taal te hoeven kennen. Praatten met je handen en luisteren met je ogen, samen werken en elkaar helpen met opbouwen en leven. En naderhand elkaar kunnen herinneren als medemensen op een vluchtstrook - ver van huis, als de slachtoffers van een schitterend ongeluk.

Nieuwe Parels aan Onze Kroon

Het project in Gilze zou kunnen functioneren als multicultureel laboratorium voor onze toekomstige samenleving waarin kunst en cultuur recht moeten doen aan de veelvormigheid en waarde van alle culturele tradities. In een visioen kun je je nu al voorstellen hoe de inbreng vanuit de verschillende culturen leidt tot een grote diversiteit aan bouwvormen en constructiemethoden binnen het project. Je kunt je ook voorstellen hoe gaandeweg de deelnemers zelf in de gaten krijgen dat juist ieders onderscheidend vermogen om het project op onderdelen in te kleuren vanuit de uiteenlopende culturele wortels zal leiden tot een caleidoscopisch inzicht in de toekomstige samenleving.

Het is bovendien de hoogste tijd -voor àlle autochtonen- dat wij accepteren dat asielaanvragers niet louter beoordeeld mogen worden op datgene wat ze ons wellicht de eerstkomende jaren gaan kosten, maar dat wij eindelijk gaan beseffen en waarderen dat zij vanuit culturele aspecten een toegevoegde meerwaarde aandragen voor onze toekomstige samenleving. Want als we oprecht naar hen willen kijken dan zien we dat ze geen lege handen ophouden omdat zij van ons iets willen hebben, maar dat ze daarin de parels dragen van hun oorsprong.

Die kostbare cultuurdragers, ons aangereikt door een 'vreemd voorwerp dat binnendringt', zullen we hard nodig hebben als nieuwe bouwstenen voor onze toekomstige samenleving waarin kunst en cultuur recht moeiten doen aan de veelvormigheid en waarde van alle culturele tradities. Immers, in de nabije toekomst (als eindelijk alle godsdienstwaanzin, oorlog, rassendiscriminatie, hongersnood en rechtsongelijkheid in de wereld is afgeschaft) zal er ruimte komen voor een wereld waarin niet langer het recht van de sterkste geldt. Er zal een wereldwijde, multiculturele beschaving ontstaan vanuit de puinhopen die ontstonden doordat de mensheid geprobeerd heeft medemensen te ontkennen en te vernietigen.

Een beschamende aanleiding, maar met een enig juiste lering die we thans nog kunnen trekken uit de wereldgeschiedenis opdat het niet allemaal voor niets is geweest. En als je dat visioen kunt beschouwen als de kroon op ons werk, dan vormen nu de allochtone culturen de Nieuwe Parels aan Onze Kroon. Laat ze welkom zijn en onder ons wonen als Parels in het Goud... Vooruitlopend op dit visioen kan het kunstproject in Gilze als een vingeroefening in kleurrijke integratie worden gezien.






[Home]

 www.versteegde.nl

[TOP]

[Email]