 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
[Home] [Email] |
|
|
|
|
|
|
|
|
FLAGS ON DUTCH GARDENS
"De gehele aarde was één van taal en één van spraak. Totdat de mensen stenen gingen bakken om een stad te bouwen met hangende tuinen en een toren met een vlag die tot in de hemel reikte..."
Ondanks Babel is de wereld overspoeld met artistieke grootspraak en eeuwigdurende kunstwerken. Generatie na generatie werd met die erfenis opgezadeld. Zo zijn de klassieke maatstaven verworden tot een blok aan het been van de levende kunstenaar. Alleen in tijdelijke installaties herwint hij zijn vrijheid. Want fragiele objecten vergaan als een organische tijdbom of vallen ten prooi aan vandalisme. Zijn dynamische kunstwerk komt pas echt tot leven buiten de hiërarchie van het museum. In de stedelijke omgeving verschijnt het niet als een kunstzinnig voorwerp, maar als een object van discussie. Bovendien ontstaat er een interactie tussen het vrijstaande textielsculptuur en de elementen. Planten groeien omhoog en overwoekeren de wind die de kunstenaar zichtbaar heeft gemaakt. Zijn vlaggen veranderen in guirlandes.
In 1987 nam ik deel aan de tentoonstelling "Grensland" in Zundert, georganiseerd door Stichting Rotor. Geïnspireerd door het thema en de locatie in het Park St. Elisabeth maakte ik een installatie met 150 'slagbomen' waaraan even zovele vlaggen hingen. Gebruikmakend van wind en zwaartekracht bedacht ik een hefboommechanisme met een ingenieus touwknoopwerk, waardoor het korte eind -met een steen verzwaard- onderaan bleef hangen zodat de vlag bovenin met mast en al kon wuiven in de wind. Door elk briesje deinsden de 150 bamboestaken massaal en ontstond er een als riet wuivende vlaggenzee.
Betrokkenheid van het publiek
De bewoners van het aangrenzende bejaardenoord St. Elisabeth bekeken nauwlettend alle werkzaamheden, die ik geheel in mijn eentje uitvoerde. Vooraf waren zij door de organisatie in kennis gesteld van de komst van dit project. Toch hielden ze angstvallig afstand omdat, naar later bleek, de zwarte vlaggen op hen een geheel andere uitwerking hadden dan die welke mij voor ogen stond. Dat misverstand had ik makkelijk kunnen verhelpen, ware het niet dat ik het tijdens mijn werkzaamheden te druk had om met hen in contact te treden. Te laat besefte ik dat het beter was geweest om die bewoners maar mee laten helpen bij de opbouw, dan hadden zij mijn bedoelingen eerder begrepen... Bovendien zou daarmee het beeld worden verrijkt met de weerspiegeling van het plaatselijke leven.
Bicentenaire van de Franse Revolutie
Twee weken later ontving ik een uitnodiging voor de internationale prijsvraag "INVENTER'89" georganiseerd ter gelegenheid van de tweehonderdjarige herdenking van de Franse Revolutie. Dat leek me een uitstekende gelegenheid om het interactieve aspect van dit vlaggenproject verder uit te werken. Ik besefte dat de installatie het heel goed deed in een kleinschalige parkomgeving, maar dat dit formaat in een stad als Parijs volledig zou wegvallen. De oplossing vond ik toen niet in het vergroten van het beeld of de vlaggen, maar in het uitbreiden van het aantal locaties en het actief erbij betrekken van de bevolking: een wijze les uit Zundert die wezenlijk aansloot op de verworvenheden van de revolutie.
Succes op tentoonstelling in Parijs
Van de vele honderden projecten uit tientallen landen werd mijn projectvoorstel tijdens een tentoonstelling in 1988 in La Grande Halle-La Villette in Parijs als een van de 11 buitenlandse inzendingen officieel bekroond door het Franse nationale commité Mission du Bicentenaire, waarna ik in de gelegenheid werd gesteld om mijn vlaggeninstallatie in 1989 in een aantal Franse steden te realiseren. Dit is te zien op de videodocumentaire "La Cérémonie des Couleurs".
Doorbraak in het buitenland
Het Franse avontuur leidde er uiteindelijk weer toe dat de Italiaanse architect Alessandro Mendini mij voordroeg voor de 15e Biënnale van Lausanne, waar in 1992 voor het eerst in het dertigjarige bestaan aandacht werd geschonken aan textiele beelden in een stedelijke omgeving. Aan deze tentoonstelling werd deelgenomen door 62 kunstenaars uit 23 landen.
Biënnale van Lausanne
Voor Lausanne ontwierp ik "Flags on Hanging Gardens", een installatie met 'levend groen' en witte banieren. Hiermee introduceerde ik in op deze Biënnale de interactie tussen de elementen en het vrijstaande kunstwerk. Planten groeien omhoog en overwoekeren de door de kunstenaar zichtbaar gemaakte wind. Doordat de tentoonstellingsperiode later enkele maanden werd vervroegd, bleek de klimatologische gesteldheid niet langer geschikt om deze groeisculptuur in de oorspronkelijke vorm te realiseren. Ik heb hier uiteindelijk gebruik moeten maken van plastic namaak planten, en dat is natuurlijk niet onopgemerkt gebleven. Bovendien gaf het totale beeld nu nog maar ÇÇn stadium weer van de beoogde ontwikkeling, waarin de planten behoorden te ontkiemen om omhoog te groeien, waarna ze uiteindelijk zelfs de gehele installatie zouden overwoekeren om de vlaggen (zichtbaar gemaakte wind) tot prooi te nemen.
Internationaal succes
Toch oogstte mijn project in Lausanne veel waardering, wat heeft geleid tot een wereldwijde belangstelling voor mijn ziens- en werkwijze. Een keuze uit de Biënnale van Lausanne werd later ook in het Nederlands Textielmuseum getoond, echter zonder dat mijn project daar 'live' te aanschouwen was. Er was geen geschikte locatie, het beeld werd te gevoelig geacht voor vandalisme om het in een onbewaakte, openbare ruimte te kunnen plaatsen en het originele materiaal was niet meer geschikt om opnieuw gebruikt te worden.
Revanche in Zundert en Haren
Bij de tentoonstelling in Lausanne waren tal van externe factoren aanwezig waardoor ik concessies moest doen aan mijn oorspronkelijke concept. Daarom lijkt het mij nu zinvol om dit project in Nederland nogmaals te realiseren onder gunstigere omstandigheden. De locaties in Zundert en Haren voldoen prima, omdat hier alle kennis en noodzakelijke verzorging aanwezig is om de voortgang van het groeiproces te garanderen.
Publieksbereik
De 'misser' van 1987, waardoor ik me bij mijn eerste vlaggenproject te laat realiseerde hoe verhelderend het voor de toeschouwers moet zijn als zij mee kunnen helpen bij het opstellen van het kunstwerk, wordt deze keer vermeden door de actieve medewerking te vragen van omwonenden en bezoekers.
Draaiboek van het project
Uitmeten grondraster - inslaan pijlers en piquets - aanbrengen scheerlijnen - optuigen mast met vlag en pot - vullen pot met tuinaarde - inplanten van de bonen in hangen van vlaggen/potten - het wapperen van de 150 vlaggen en 'lege' potten - ontkiemen van de bonen - ontluiken van de blaadjes - plantjes omstrengelen de bamboestaken - planten bereiken het touwknoopwerk (50 cm) - planten bereiken de vlaggen - planten overwoekeren de vlaggen - planten in bloei - bloemen verwelken, worden bonen - bonen groeien en rijpen - bonen worden geoogst - planten verwelken, herfst treedt in - bladeren vallen af, vlaggen bevrijden zich - planten sterven af, bamboestaken komen vrij - najaarswind krijgt weer vat op de installatie - winter doet intrede, sneeuwvlokken dwarrelen - ondergesneeuwde installatie - dooi treedt in - voorjaarszonnetje - eerste nieuwe boon ontkiemt - einde project.
|
[Home] |
www.versteegde.nl |
|
|
[Email] |
