|
|
le kiosque à musique
|
De installatie
"le kiosque à musique" is een vervolg op de
verplaatsbare installatie "Staketsels '84', waarbij muziek
en performance de hoofdthema's zijn geworden.
Het gebeuren vindt 's avonds (donker) plaats in de open lucht, in een zeshoekig bouwsel waaromheen het publiek zich beweegt om tot telkens andere inzichten te komen. De constructie van dit bouwsel bestaat uit bamboestokken, en heeft een doorsnee van 6 meter en een hoogte van 3 meter. Vanuit het midden bedient de kunstenaar zes formaties geluidsapparatuur met diaprojectoren die hun beelden vertonen op aan de buitenzijde van de kiosk aangebrachte transparante vlakken.
De geluidsinstallatie
zal bestaan uit 6 geprepareerde grammofoons, zes cassetterecorders,
zes stereoversterkers, 18 luidsprekers, 3 zangmicrofoons, 3 keramische
vingerelementen, 6 diaprojectoren.
De rol van het publiek binnen 'le kiosque
à musique' brengt hen in de nog onwennige situatie van
actief aanwezig zijn bij een muziekuitvoering. De geluidstechnieken
die ontstonden dankzij elektrische vindingen leidden veelal tot
een massamediaal muziekgenot voor miljoenen dat lichtverteerbaar
wordt opgediend.
Ook voor muziekanten schijnt een hierop gerichte ontwikkeling
een bijna onvermijdelijke drang te zijn.
Geïnspireerd
door muziek-uit-geluidsapparatuur wordt de eigen muziek afgestemd
op deze redupliceerbaarheid via grammofoonplaten.
Zo is er een muur opgetrokken tussen publiek en muziek, die elke
activiteit of rechtstreekse betrokkenheid belet. Op deze muur
hangt aan de linkerkant en aan de rechterkant een luidspreker,
en het publiek is geleerd hoe ze hierin enig genot kunnen herkennen.
Ter identificatie staat de artiest in het midden op een videoscherm
te playbacken.
In "le kiosque à musique" wordt vooral het platte in de hedendaagse muziekcultuur verbannen, door een zodanige opstelling te nemen voor de presentatie, dat één bepaald gezichtspunt of luisterhoek nimmer een kompleet beeld kàn geven van het gebeuren. Het publiek wordt zo gedwongen om zich te verplaatsen, te bewegen en telkens wisselende standpunten in te nemen, om er aldus achter te komen dat eenieder telkens andere ervaringen heeft en ieders aanwezig zijn in deze uniek genoemd mag worden. Deze constatering verleent de toeschouwer enige betekenis binnen het totaalproject.
Zowel de bouw
van de kiosk als de structuur die wordt gebruikt voor de muziek
zijn afgeleid van de verplaatsbare installatie "Staketsels
'84" waarmee Antoon Versteegde voorheen een aantal opstellingen
maakte. Het waren echter niet zozeer de mogelijkheden van de
daarin toegepaste driehoeksvormen, als wel de onmogelijkheden
van het platte vlak met haakse hoeken die hem een aantal beperkingen
van geldende normen deden inzien. Door wetmatigheden die ontstonden
bij de constructies van de piramidevormige staketsels te gebruiken
om varianten te zoeken binnen de rechtlijnige systemen die van
kracht zijn, kwam hij tot simpele vondsten die de basis vormden
voor dit nieuwe project.
"le kiosque à
musique"
performance van Antoon Versteegde
tijdsduur: 60 minuten
ouverture
dia discothèque
aria / recording
improvisation du disque
aria / replay
toucher les cordes / recording
aria / replay replay
toucher les cordes / replay
ouverture
De zes geluidsinstallaties
worden in bedrijf gesteld.
Om beurten worden de zes grammofoons van identieke platen voorzien,
die tevoren zijn geprepareerd (drogenaald-gravures), waardoor
de naald blijft 'hangen' in een gedeelte van de groef.
Uit zes luidsprekers
komen verschillende, zichzelf herhalende geluidsfragmenten die
een basismelodie gaan vormen die gedragen wordt door de regelmaat
waarmee de platen ronddraaien (33 toeren per minuut) en een zestal
inkervingen op onderling gelijke afstand wat een tikritme teweegbrengt
van 3,3 per seconde.
Een toer van de plaat is te beschouwen als de maat, de tikken
vormen het ritme. Doordat de zes afzonderlijke grammofoons niet
synchroon lopen, ontstaan hierin langzame verschuivingen. De
basismelodie kan worden gewijzigd door om beurten één
grammofoon met de hand of mechanisch te beïnvloeden om tot
een ander geluidsfragment te komen.
Indien
de 'START'-knop van een grammofoon wordt ingedrukt, tilt de arm
zich op en gaat naar zijn rustpunt, om vervolgens terug te keren
naar een van te voren in te stellen groefgedeelte. Wanneer de
'START'-knop nu ingedrukt blijft zal de arm na ± één
toer zich weer optillen en voornoemde beweging blijven herhalen,
waarbij het op-en-neer gaan even lang duur als vier toeren van
de plaat. Aan het slot van de ouverture zullen alle grammofoons
als zodanig zijn ingesteld, wat hen het beeld verleent van een
mechanisch opererend strijkerensemble.
dia discothèque
Telkens
wanneer een arm op zijn 'rustpunt' komt, wordt een elektrische
schakeling teweeggebracht die een bijbehorende diaprojector doet
doordraaien. Vanuit het dak van de kiosk projecteren deze hun
beelden op zes aan de buitenzijde aangebrachte transparante vlakken.
Elke projectie heeft een basiskleur: geel, oranje, rood, paars,
blauw of groen.
aria / recording
aria / replay
aria / replay replay
De zanginstallatie
beschikt over drie microfoons, die tegelijkertijd één
solo-zancgpartij opnemen met onderling voortdurend wisselende
afstanden. Elke microfoon is aangesloten op twee van de drie
bijbehorende stereorecorders. Wanneer deze opnames weer tegelijkertijd
worden afgedraaid, zullen er groter wordende tijdsverschillen
ontstaan tussen de drie niet synchroon lopende recorders, waardoor
weerklanken en galmen toenemen.
Als de cassettes
later ook nog in een andere recorder worden afgedraaid dan de
'moeder'-recorder, ontstaan er toonafwijkingen doordat de loopsnelheid
van de drie recorders nimmer exact gelijk is. Doordat de menselijke
stem veel boventonen net zich meebrengt, draagt de toonafwijking
bij tot meervoudige klankkleuring, wat samen met het niet synchroon
lopen van de recorders een meerstemmig koor uit de zes luidsprekers
laat opklinken.
improvisation du disque
De partituur
van de zes zelfopererende grammofoons dient als uitgangspunt
voor deze muziekimprovisatie. Eenzelfde plaat als die welke op
de grammofoons draaien, wordt gepromoveerd tot solo-instrument.
Het vergrootte middengat wordt om de linkerpink geschoven, en
de plaat wordt met de rechterhand in tegenovergestelde richting
gedraaid (achterstevoren afgespeeld).
De groef wordt
afgetast met aan de linkervingers bevestigde grammofoonelementen,
die op normale wijze via kabels op versterkers zijn aangesloten.
De kunstenaar wordt zo grammofoonspeler; doordat hij ook over
zijn zintuigen beschikt onderscheidt hij zich hoorbaar van de
zes elektrisch/mechanisch werkende grammofoons.
toucher les cordes / recording
toucher les cordes / replay
De gitaar is
voorzien van zes keramische elementen, één voor
elke snaar, waarvan de trillingen vlak voor de snarenbalk via
rechtstreeks contact worden overgenomen en omgezet in elektrische
impulsen die naar zes verschillende versterkers gaan. Van daaruit
worden de gitaarklanken versterkt doorgestuurd naar zes verspreid
opgestelde luidsprekers, die elk één van de snaren
laten weerklinken.
Op deze wijze
wordt het geluid van een gitaar bijeengehaald en kan de individuele
functie van elke snaar tot uiting komen, zoals dat ook door de
gitarist wordt ervaren in zijn spel. Het gitaarspel wordt opgenomen
op drie stereorecorders (één snaar per spoor) en
later met enig onderling tijdsverschil weer ten gehore gebracht
als een complex snarengeluid dat niet meer definieerbaar is als
afkomstig van één gitaar.
|
[Home] |
www.versteegde.nl |
|
|
[Email] |