[Home]
[Email]

< < more photographs < <

Monumentaal-tijdelijk-Feesttuig
VOORWOORD

In 'Bouwpers' van april 1991 introduceerde Wim de Hoop dit project met de vraag: "Hoe permanent moet een beeldhouwwerk zijn?"

Daarop zou ik nu willen antwoorden met: Het gaat niet om de tijdsduur, maar veeleer om de actie rond de genese, het moment waarop een uitgekristalliseerd fantasiebeeld werkelijkheid dreigt te worden. Want zelfs als het voor ogen gestelde doel nooit gerealiseerd wordt kan het avontuurlijke ontstaansproces een belangwekkende onderneming vormen. Het vooropgestelde doel voor onze projectgroep was: iets tot stand brengen om te laten zien dat Bouwkunde er is, jarig en met elan; een teken bouwen voor Eindhoven, voor de T.U.E. en voor ons zelf met als titel: Monumentaal-tijdelijk-Feesttuig.

Een tijdelijk kunstwerk, dat als affichering van het bouwkundelustrum ieders aandacht zal opeisen. Als locatie werd gekozen voor het 'limbopad-terrein', een markante plek tussen de T.U.E. en het station. Voor de feestgangers naar de grote bouwkundereünie het eerste verrassende teken van het elan van bouwkunde-vandaag; voor de Eindhovenaren een zichtbare manifestatie van de feestvierende bouwkunde faculteit. Tot zover een helder beeld: een vlag, die uitgestoken staat tijdens het feest.
Toen kwam Phoenix ten tonele in de gedaantes van de Toren van Tatlin, de Toren van Sjoechov, de Toren van Eifel...

Deze klassieke torenbouwers werden een blok aan het been van onze projectgroep. Nieuwe torens werden ontworpen en met elkaar, maar ook met de oude meesters vergleken. Hoe hoog kunnen wij gaan? Wat is onze innoverende techniek? En is hier wel sprake van een eigenlijke competitie? Onze zeer beperkte materiaalkeuze werd ons immers vooraf opgelegd: bamboestokken, elastiekjes en wat touw. Bovendien moest de hele bouw met menselijke kracht kunnen worden gerealiseerd tussen zonsopgang en zonsondergang. Hoelang duurde de bouw van de Eifeltoren? Waren de oorspronkelijke plannen van Sjoechov niet 200 meter hoger dan de uiteindelijk gerealiseerde versie? En Tatlin's schaalmodel prijkt dan nog steeds op onze affiches, maar zijn luidkeels aanbeden monument voor de Derde Internationale heeft het niet veel verder gebracht dan het luchtkasteel dat in de kunstgeschiedenis buitengewoon belangwekkend wordt gevonden.

Lange tijd heeft de projectgroep zich tussen twee polen bewogen: het bouwen en de kunst, de techniek en de architectuur, de oude meesters en het moment waarop je jezelf manifesteert. Die dualiteit verwerd tot thema van de manifestatie: dualisme. Een tegenstrijdigheid die ook 25 jaar lang een scheidslijn heeft getrokken binnen de faculteit. Om die strijd te visualiseren werd bedacht om een technisch volmaakte toren op te richten uit bamboe, waarbij een immense vlammenpartij de verhit geraakte gevoelens symboliseert, maar ook het vuur van de passie voor architectuur.

Naarmate de tijd verstreek en de plannen in een concrete vorm gegoten moesten worden bleek hoe moeilijk het kan zijn om alle onderdelen van een Gesamtkunstwerk te benoemen, te visualiseren en reproduceerbaar te maken. De discussies binnen het design-coalition-team hadden niet op ieders netvliezen eenzelfde beeldverhaal kunnen projecteren. Maar de eerste praktische resultaten met een bamboe prototype waren doorslaggevend en boden een dankbaar houvast. Vooral het doorstaan van de aardschokken in april en het daaropvolgende noodweer werden als bemoedigend ervaren. De torenconstructie vormde vanaf dat moment de spil waaromheen het project zijn definitieve vorm zou krijgen. De technische bouwkunde had deze slag gewonnen, en een deel van de projectgroep legde zich toe op de bouwkundige uitwerking van die toren. De rest hield zich bezig met het uitwerken van het concept, de inrichting van het terrein, de situering van de toren en het vormgeven van de radiaal te plaatsen beeldelementen.

In maquettes werden een aantal varianten voor de constructie van de toren vergeleken. Maar de echte resultaten kwamen pas tijdens de proefopstellingen-op-ware-grootte. Van fouten kun je leren, en proefondervindelijk werden de tegenwerkende krachten omgezet in positieve energie. Veelal leidde de vereenvoudiging van handelingen en knooppunten zelfs tot betere en snellere montagetechnieken. Trekkrachtmetingen ondersteunden de keuzes voor knooptechnieken. Het uiteindelijke draaiboek toont het verbluffende resultaat van een bamboe toren die deels op eigen kracht de hoogte in zal rijzen. Maar hoe hoog, dat bleef een pijnlijke vraag. Waar leg je de grens bij deze niet alledaagse vorm van projectwerk? Bovendien blijven er vele externe factoren bepalend voor het welslagen van de onderneming. Mede uit veiligheidsoverwegingen werd besloten om de 40 metergrens niet te overschrijden. Hoogmoed komt voor de val, en dat zou de feestvreugde zeker niet ten goede komen. Ons initiatief mag daarom gezien worden als eerste stap in een richting, waarin we anderen graag uitnodigen verder te gaan om de fysieke en technische grenzen te verkennen van de ééndaagse bamboetorenbouw.

Voor de viering van het komende bouwkundelustrum volstaat onze mathematische toren als drager, als skelet waarop de feestgangers iets uit de wereld van hun gevoel kunnen projecteren. Zoals honderden concentrisch geplaatste 'ja-knikkers' die vanuit een eigen plek toekijken en braafjes meedeinen op de luchtstromen die de 'grote vaandeldragers' boven hen dicteren. Anderen zien hierin wellicht honderden 'toeschouwers' die zich kunnen vastklampen aan de statig wuivende 'strohalmen'. Maar het blijft Monumentaal-tijdelijk-Feesttuig, en dat is eigenlijk alles wat men nodig heeft voor een groots vergankelijk bouwfeest.

Antoon Versteegde.

 

< < more technical information < <




[Home]

 www.versteegde.nl

[TOP]

[Email]